شوشتری گوشه ای از دستگاه همایون است. دستگاه همایون یکی از بزرگترین دستگاه ها می باشد و بسیار زیبا و دلنشین می باشد. استاد خالقی درباره دستگاه همایون می گوید : گاه فریادی سخت از دل داغدار برمی کشد و با هر ناله ای اشک از دیده می فشاند ولی به زودی طرز کلام را عوض می کند و پند صبوری می دهد و سرشک از رخ مستمعین خود می شوید و قلوب افسرده و پریش را تسلیت و آرامش می بخشد ... (نظری به موسیقی_جلد دوم).  همایون دارای گوشه های متنوع و در بسیار مهم در موسیقی اصیل ایرانی است از جمله : درآمد - چکاوک - بیداد - موالیان - بختیاری - شوشتری و ...

 مایه شوشتری با نوازندگی سه تار استاد سعید هرمزی

گوشه شوشتری در دانگ بالای دستگاه همایون قرار دارد و گوشه بختیاری نیز ، ترکیبی از مشخصه های مقامی شوشتری با همایون می باشد و به طور کلی سه گوشه شوشتری ، بختیاری و منصوری در فضای اوج دستگاه همایون قرار دارند. استاد وزیری در کتاب آواز شناسی خود آورده است که : شوشتری عینا مثل ابوعطا است ولی با این تفاوت که به جای سی بمل در آواز ابوعطا ، از سی بکار استفاده می شود و اغلب از تاثیر غم روی سی بکار ناله خفیفی داده می شود ...

در میان دستگاه و آوازهای ایرانی ، گوشه هایی وجود دارند که در همه دستگاه ها اجرا می شوند و یا می توان آنها را در همه دستگاه ها اجرا نمود. مانند کرشمه ، بسته نگار ، حزین و ... که اکثر این گوشه ها بیشتر قابلیت اجرا با ساز و تکنیک های نوازندگی را دارند و از خاصیت ضربی یا ریتمیک بودن آنها در اجرای دستگاه ها و توالی نواختن ردیف ، استفاده می شود اما در بین این گوشه ها ، گوشه مثنوی مخصوص آوازخوانی است که به نظر من نقطه عطف آواز و پایانی آرام و با احساس برای خواننده است. زیرا که مثنوی ها معمولا در انتهای هر آواز ( پس از درآمد ، گوشه های رایج هر دستگاه ، اوج و ... ) خوانده می شوند و مروری کوتاه بر آنچه خوانده شد ، می باشند.

 مثنوی بیات ترک با صدای مرحوم سید جواد ذبیحی

زمانی که از اشعار مثنوی معنوی مولانا در آواز ها استفاده شد ، برای نخستین بار به خاطر علاقه ای که به کتاب مثنوی معنوی داشتند ، شیوه ای به نام مثنوی خوانی به وجود آمد. این شیوه تنها مخصوص اشعار کتاب مثنوی معنوی بود ، نه اینکه هر مثنوی دیگری ( مثلا شاهنامه فردوسی یا مخرن الاسرار نظامی و ... ) را بتوان در این شیوه اجرا کرد. از این رو آنچه که به این شیوه آواز شخصیت می دهد ، نخست لحن پندآموز ، روایی و حکایت گونه و در ثانی بحر عروضی رمل " مسدس محذوف = فاعلاتن فاعلاتن فاعلات " می باشد ...